(01286) 679426 ygc@gwynedd.llyw.cymru

Gwelliannau A487 – Abererch i Lanystundwy

Cleient: Adran Priffyrdd a Thrafnidiaeth Cyngor Gwynedd
Contractwr: Mowlem plc
Gwerth y gwaith: £17,000,000
Dyddiad Cwblhau: Ebrill 2006
Yr A497 yw un o’r ffyrdd Sirol prysuraf a phwysicaf yng Ngwynedd; mae’n cysylltu Llŷn a’r rhwydwaith cefnffyrdd.
Roedd angen y cynllun gwella’r ffordd i wella diogelwch i gerbydau a cherddwyr ac i leihau tagfeydd traffig. Roedd y rhan o ffordd yr A497 yn gul, gydag aliniad problemus ar ei hyd a gwelededd gwael.
Mae’r cyfuniad o ddiffyg cyfle oedd goddiweddyd a llif traffig trwm yn yr haf yn gallu arwain at dagfeydd yn aml, ac at y posibilrwydd o ddamweiniau a gwrthdaro cerddwyr/cerbydau.
Adeiladwyd tair pont newydd, dau gylfat afon a dau gylfat atal llifogydd fel rhan o’r cynllun. Adeiladwyd pontydd concrit dur dros Afon Erch, Afon Ddu (yng Nglan Morfa) ac Afon Wen, gyda sylfeini’r ategwaith yn cynnwys pyst sylfaen concrit dur. Bwriwyd y pyst i lawr i frig y creigwely, ac roedd y dyfnder hwn oddeutu 19 metr o dan lefel y môr.
Fel rhan o’r cynllun, crëwyd llwybr cymunedol newydd i gerddwyr a beicwyr. Mae’r llwybr cymunedol newydd yn dilyn hen ffordd yr A497 o Abererch i Hafan y Môr i Ben-ygroes, yn Llanystumdwy, ac mae’n rhedeg yn gyfochrog â ffordd yr A497 newydd.
Roedd y gwelliant yn cynnwys adeiladu lôn gerbydau sengl gyda llain galed 0.5 metr o led a llain 2.0 metr o led ar ymyl y ffordd am bellter o 6.5 cilometr (4.04 milltir).
Cloddiau a waliau carreg yw terfynau traddodiadol caeau yn yr ardal hon.
Mae oddeutu 5km o gloddiau gyda gwrychoedd o rywogaethau brodorol wedi eu codi ar hyd darnau o fi n y ffordd newydd i sicrhau bod y ffordd newydd yn ymdoddi i’r dirwedd, ac mae oddeutu 4.5km o wrychoedd o rywogaethau brodorol wedi eu plannu ar hyd ymyl y ffordd newydd fel cynefin i fywyd gwyllt, ac fel sgrin weledol a rhag sŵn. Cafodd yr holl uwchbridd a godwyd ei storio’n lleol a’i ailddefnyddio yn y lleiniau a’r mannau a dirluniwyd.
Datgelodd arolygon o fywyd gwyllt amrywiaeth o rywogaethau a warchodir, megis dyfrgwn, moch daear, llygod y dŵr a sawl rhywogaeth o ystlum ar hyd llwybr y coridor. Codwyd ffensys nad oedd bywyd gwyllt yn gallu treiddio trwyddynt lle’r oedd angen, a chloddiwyd twneli i sicrhau bod modd i anifeiliaid gyrraedd y tiroedd pori a fodolai ar ddwy ochr y ffordd. Gwnaethpwyd y gwaith o ddymchwel coed a chodi gwrychoedd cyn neu ar ôl y tymor nythu a gaeafgwsg ystlumod i sicrhau bod yr ymyrraeth cyn lleied â phosibl.
Aseswyd y prosiectau gan gorff archwilio annibynnol, ‘Considerate Constructors’ gan edrych ar berfformiad o ran ystyriaeth, ymwybyddiaeth o’r amgylchedd, glendid, cymydog da, parch, diogelwch, cyfrifoldeb ac atebolrwydd trwy gydol y gwaith adeiladu. Ym mis Mawrth 2006, enillodd gwelliant yr A497 Wobr Aur Cynllun y Considerate Constructor.