(01286) 679426 ygc@gwynedd.llyw.cymru

A494 Llyn Tegid, Llanycil

Client:  NMWTRA
Contractwr:  G H James Cyf

Côst y gwaith:

 £235k

Cwblhad y gwaith:

 2008

Gwybodaeth Prosiect

Adeiladwaith

Yn dilyn archwiliad darganfuwyd fod dŵr Llyn Tegid wedi erydu’r tir oedd yn cynnal y briffordd A494 am tua 200m wrth ymyl pentref Llanycil, tua milltir i’r gorllewin o dref Y Bala, Gwynedd. Yn ffodus darganfuwyd y difrod cyn i’r briffordd ei hun gael ei heffeithio er bod y ffens ddiogelwch wedi colli pob cynhaliaeth.

Llyn Tegid ydi’r llyn naturiol mwyaf yng Nghymru ac mae’r Asiantaeth Amgylcheddol yn rheoli ei lefel er mwyn lleihau y risg o lifogydd yn is i lawr dyffryn Dyfrdwy. Gall lefel y dŵr amrywio o cymaint a 4m ac mi achosodd hyn beth problemau gyda’r cynllun. Mae’r Llyn a’r Afon Ddyfrdwy wedi ei dynodi yn Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) gyda Dyfrgwn yn byw ar lannau’r llyn, malwen brin “Myxas Glutinosa” yn byw yn y dŵr bas o amgylch y glannau, heb anghofio’r pysgod ‘Gwyniad’ sydd yn unigryw i Lyn Tegid.

Oherwydd nad oeddem yn cael gweithio na thrafaelio peiriannau drwy’r dŵr rhagofn lladd y malwod bu rhaid trafod gyda’r Asiantaeth Amgylchedd ynglyn a cheisio amseru y gwaith pan fyddai lefel y llyn cyn ised a phosibl.

Penderfynwyd gwneud y gwaith yn ystod misoedd y gaeaf gan fod lefel y llyn yn cael ei gadw yn is er mwyn storio mwy o ddwr mewn llifogydd ond wrth gwrs o fewn wythnos o gychwyn y gwaith mi gawsom dywydd ofnadwy o wlyb ac fe gododd lefel y dwr gan foddi rhan o’r safle a rhwystro unrhyw waith am rai dyddiau.

Ystyriwyd llawer o opsiynau i gryfhau’r ochr ac i atal ychwaneg o erydiad yn y dyfodol. Oherwydd cost a’r risg o lygru y llyn gyda choncrid, diystyriwyd adeiladu wal tebyg i’r waliau presennol sydd yn cynnal y ffordd mewn amryw o lefydd ar hyd glan y llyn. Yn y diwedd penderfynwyd ail ffurfio y dorlan gan ddiogelu y gwaelod drwy ddefnyddio cewyll gwifren “Gabions” wedi eu llenwi gyda cherrig. Cuddiwyd yr holl gewyll gyda cerrig bras o’u blaen, a’u gorchuddio gyda phridd a’i hadu. Penderfynwyd adeiladu llwybr ar ben y cewyll gan ddefnyddio concrit gyda cherrig man ar ei wyneb i rwystro’r llwybr gael ei olchi i ffwrdd mewn llifogydd. Byddai y llwybr yma yn diogelu y cewyll rhag y tonnau a hefyd yn annog pobl i gerdded a mwynhau y llyn, gan ei fod yn well llwybr na’r un blaenorol.