(01286) 679426 ygc@gwynedd.llyw.cymru

A470 Muriau Cynnal, Cofeb Rhyfel, Llan Ffestiniog

Client:  Cyngor Gwynedd
Contractwr:  Dawnus
Côst y gwaith:  £650k
Cwblhad y gwaith:  September 2012

Gwybodaeth Prosiect

Adeiladwaith

Roedd y gwaith yn ymwneud ag ailosod mur gynnal 80 l/m sy’n cynnal y saith tŷ a’u gerddi ar Ffordd Pen y Bryn, Llan Ffestiniog, ar yr A470. Uchder cyfartalog y mur yw 3.4m.

Adeiladwyd y wal wreiddiol o waith maen sych disgyrchiant màs ac roedd, mewn rhai mannau, mewn cyflwr gwael iawn ac yn anffurfio a bolio’n ddirfawr. Fel datrysiad dros dro, defnyddiwyd polion dur (“steel soldiers”) a thrawstiau breision concrid i gryfhau a sefydlogi’r wal. Caiff y wal ei chroesi mewn pedwar man gan risiau, ac mae’r rhain yn rhoi mynediad preifat i gefnau’r eiddo. Mewn sawl lle ar hyd y wal caed gweddillion hen adeiladau a oedd, ar un adeg, yn rhan o’r mur cynnal ond a oedd bellach yn ddianghenraid ac wedi eu llenwi â rwbel neu sgrap o’r cartref.

Adeiladwyd y wal wreiddiol o waith maen sych disgyrchiant màs ac roedd, mewn rhai mannau, mewn cyflwr gwael iawn ac yn anffurfio a bolio’n ddirfawr. Fel datrysiad dros dro, defnyddiwyd polion dur (“steel soldiers”) a thrawstiau breision concrid i gryfhau a sefydlogi’r wal. Caiff y wal ei chroesi mewn pedwar man gan risiau, ac mae’r rhain yn rhoi mynediad preifat i gefnau’r eiddo. Mewn sawl lle ar hyd y wal caed gweddillion hen adeiladau a oedd, ar un adeg, yn rhan o’r mur cynnal ond a oedd bellach yn ddianghenraid ac wedi eu llenwi â rwbel neu sgrap o’r cartref.

Yr anhawster gyda’r prosiect hwn oedd agosrwydd y tai at y mur cynnal. Golygai hyn y gallai’r gwaith cloddio ar gyfer y wal newydd fod yn broblemus o ran yr angen am gynhalion dros dro.

Ymgymerwyd â gwaith Ymchwil Tir hynod drylwyr gan dîm Geodechnegol YGC er mwyn sichrau bod sylfeini’r eiddo ar graig yn ogystal â phennu ble oedd y graig sylfaen. Yn ffodus, roedd pob eiddo a oedd yn agos at ffin yr wrthglawdd (hyd a lled y cloddio) ar graig sylfaen ac, felly, gallai’r cymal cynllunio fynd rhagddo.

Dyluniodd YGC furiau cantilifer o goncrid wedi’i atgyfnerthu yn lle prif waliau blaen presennol lleiniau 5 a 6. Breichiau siâp ‘L’ gafodd eu dylunio ar gyfer lleiniau 5 a 6, a chafnau siâp ‘U’ ar gyfer y grisiau yn arwain at erddi lleiniau 2, 3 a 4. Dyluniwyd 1, 2 a 7 fel strwythurau cynnal concrid màs. Cafodd pob arwyneb concrid gweladwy ei orchuddio gan gerrig lleol neu rai a oedd wedi eu caffael o’r safle. Am ben y muriau rhoddwyd cerrig copa concrid lliw llechi a rheiliau erchwyn duon â phennau crwm ar gyfer cerddwyr.

Gan fod bron i 80% o’r gerddi wedi eu cloddio, byddai hyn yn cyfyngu’n fawr ar y trigolion wrth i’r gwaith fynd rhagddo. Ymgysylltodd YGC yn agos iawn gyda nhw a thrwy ddefnyddio delwedd 3D CAD o’r gwaith gorffenedig, roeddent yn medru tawelu meddwl y trigolion gydag edrychiad y gwaith gorffenedig. Yn ystod y cyfnod adeiladu, roedd rhaid darparu systemau dŵr a charthffosiaeth dros dro ynghyd â sgaffaldau ‘dihangfa dân’ dros dro. Roedd rhaid gwneud trefniadau hefyd i gasglu’r ysbwriel a’r ail-gylchu wythnosol. Cynhaliwyd perthynas dda rhwng timau YGC a’r trigolion trwy gydol y prosiect.

Cymerodd YGC wyth mis i gwblhau’r gwaith ac mae’r muriau gorffenedig yn adlewyrchu’r dull adeiladu lleol.